Poniedziałek, 16 listopada Imieniny: Małgorzata, Edmund, Gertruda
Kontakt
Teraz Poniedziałek, 16 listopada 2026
Przewodnik

Twierdza Wisłoujście w Gdańsku — historia i co zobaczyć

• Grzegorz Maliszewski • 3 min czytania

Twierdza Wisłoujście. Oddział Muzeum Gdańska
Fot. Jakub Strzelczyk · „Twierdza Wisłoujście, Gdańsk” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Twierdza Wisłoujście to zabytkowa fortyfikacja nad Martwą Wisłą w Gdańsku, która przez wieki kontrolowała wejście do portu i pełniła funkcję latarni morskiej oraz obronną. Obiekt łączy elementy gotyku i późniejszych stylów, przechodząc liczne odbudowy po zniszczeniach.

Twierdza Wisłoujście stoi przy ujściu Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej, na prawym brzegu naprzeciw Nowego Portu, w odległości około 5,5 km od historycznego centrum Gdańska. Jej zadania obejmowały kontrolę statków kupieckich, ochronę toru wodnego i nawigację światłem latarni, a do XIX wieku miała też znaczenie militarne.

Jak powstawała i zmieniała się twierdza?

Pierwsze wzmianki o strażnicy przy ujściu pojawiają się w dokumentach z przełomu XIV wieku. Drewniane strażnice ulegały zniszczeniom w XIII–XV wieku; murowana, cylindryczna wieża powstała w 1482 roku. W XVI wieku dobudowano umocnienia artyleryjskie, a w 1562 roku powstał trójkondygnacyjny wieniec — murowana konstrukcja artyleryjska otaczająca wnętrze z latarnią.

W latach 1600–1620 ukończono kwadratowy Fort Carré z czterema bastionami i kazamatami, a w latach 1624–1626 zbudowano szańce typu holenderskiego. Wieża pełniła funkcję latarni morskiej do 1758 roku. W XIX stuleciu twierdza częściowo straciła znaczenie militarnie i zaczęto adaptować jej obiekty do innych funkcji; w XX wieku stopniowo ulegała zniszczeniom, które osiągnęły szczyt w marcu 1945 roku, gdy artyleria poważnie uszkodziła wieżę, domy oficerskie i mury fortu. Odtwarzaniem i inwentaryzacją zajęto się po wpisaniu obiektu do rejestru zabytków w 1959 roku.

Co widać na miejscu?

Układ twierdzy tworzy cylindryczna wieża — niegdyś z latarnią i zegarem z XVIII wieku — otoczona ceglanym wieńcem, do którego zewnętrznego obwodu przylegają domy oficerskie. Wokół wieńca wzniesiono czterobastionowy fort carré z kazamatami, magazynami i innymi pomieszczeniami wojskowymi. Od strony lądu obiekt osłaniał Szańce Wschodni i Zachodni oraz raweliny, z których do dziś zachował się jeden; całość oddzielają fosy zasilane wodami Martwej Wisły. Podbudowa opiera się na drewnianych skrzyniach wypełnionych kamieniami, zwanych kaszycach. Hełm wieży z 1721 roku spłonął po uderzeniu pioruna; po odbudowie wieża otrzymała stożkowe zwieńczenie, które przetrwało do 1945 roku.

Jakie wydarzenia odbywają się tu i jakie są przyrodnicze walory?

Obiekt należy do Muzeum Gdańska jako jego oddział. Zwiedzanie udostępniane jest sezonowo, w okresie od maja do września.

Na terenie twierdzy organizowane są inscenizacje bitew morskich, spotkania z grupami rekonstrukcji historycznych, warsztaty dawnego rzemiosła oraz konferencje i wykłady.

Twierdza jest także ważnym siedliskiem przyrodniczym — jest jednym z największych zimowisk nietoperzy w województwie pomorskim.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Czy Twierdza Wisłoujście należy do Muzeum Gdańska?
Tak. Twierdza Wisłoujście funkcjonuje jako oddział Muzeum Gdańska.
W jakim okresie udostępniane jest zwiedzanie Twierdzy Wisłoujście?
Zwiedzanie twierdzy odbywa się w sezonie — w okresie od maja do września.
Jakie wydarzenia odbywają się na terenie twierdzy?
Na terenie twierdzy odbywają się inscenizacje bitew morskich, spotkania z grupami rekonstrukcji historycznych, warsztaty dawnego rzemiosła oraz konferencje i wykłady.
Czy w Twierdzy Wisłoujście występują gatunki chronione?
Tak. Twierdza jest jednym z największych zimowisk nietoperzy w województwie pomorskim.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Grzegorz Maliszewski

Nazywam się Grzegorz Maliszewski i w redakcji gdanskzbliska.pl prowadzę sekcję Przewodnik. Podpowiadam, gdzie zjeść, gdzie się zatrzymać i co zobaczyć w Gdańsku — od ścisłego centrum po okolice, do których warto wyjechać na weekend.

Czytaj również