Długi Targ pełni funkcję rynkowego placu w dzielnicy Śródmieście, w historycznym ugrupowaniu ulic i placów Głównego Miasta. Stanowi przedłużenie ul. Długiej i razem z nią tworzy reprezentacyjny ciąg komunikacyjny określany jako Droga Królewska.
Historia
Początkowo, w XIII wieku, Długi Targ wraz z ulicą Długą służył jako trakt kupiecki zakończony owalnym placem targowym. W źródłach z XIV wieku odcinek ten bywa określany jako Longa Platea, a od Bramy Długoulicznej do Bramy Kogi trakt funkcjonował jako jedna ulica. Po przejęciu miasta przez Krzyżaków ten szlak stał się najważniejszym ciągiem drożnym Głównego Miasta.
Przy Długim Targu osiedlali się najzamożniejsi mieszkańcy — patrycjat, kupcy i urzędnicy. W latach 1457–1552 przejazdy koronacyjne i uroczyste parady odbywały się tą trasą, co dało podstawę do nazwy Drogi Królewskiej. W XIV–XV wieku co sobota odbywał się handel mięsem; fragment między Fontanną Neptuna a ratuszem nazywano Targiem Prosiąt ze względu na sprzedaż żywych prosiąt.
Długi Targ był także miejscem publicznych kar. W 1526 roku po stłumieniu buntu wykonano tu egzekucje przywódców rewolt, a poza Długim Targiem stosowano inne miejsca karania na terenie miasta. W XIX wieku zniknęły przedproża kamienic, które zastąpiono witrynami sklepowymi; ostatnie przedproże usunięto w 1872 roku. W 1882 plac wybrukowano kostką ze Skandynawii, a później poprowadzono linię tramwajową. Przed 1945 miejscowość nosiła niemiecką nazwę Langer Markt.
W wyniku działań wojennych większość zabudowy Długiego Targu uległa zniszczeniu. Podczas powojennej odbudowy usunięto tory tramwajowe, a nawierzchnię zastąpiono polerowanym granitem. Wiosną 2019 przedstawiono koncepcję nawierzchni z czerwonej granitowej kostki w głównym pasie i jasnoszarymi płytami po bokach; planowane naprawy miały przywrócić stan z lat 1971–1973. Prace zostały opóźnione przez sprzeciw wojewódzkiego konserwatora zabytków, porozumienie w sprawie wyglądu nawierzchni zawarto wiosną 2021. We wrześniu 2021 rozpoczęto roboty na dwóch środkowych pasach między latarniami, a zakończenie prac o łącznej wartości ponad 3 mln zł nastąpiło w połowie 2022.
Jakie zabytki znajdują się na Długim Targu?
Układ przestrzenny placu odbiega od typowego średniowiecznego rynku i odpowiada rozwiązaniom znanym w miastach południowego wybrzeża Bałtyku lokowanych na prawie lubeckim. Pierzeje placu zajmowały dwutraktowe i trzytraktowe kamienice mieszczańskie z dużymi sieniami. Od zachodu plac zamyka Ratusz Głównego Miasta i kamienica Schumannów, od wschodu natomiast Brama Zielona.
Ratusz Głównego Miasta
Ratusz zbudowano cegłą w stylu gotycko-manierystycznym, prace rozpoczęto w XIV wieku, a w XV wieku nadbudowano gotycki korpus. W kolejnym stuleciu dobudowano trzy skrzydła oficyn zamykające dziedziniec. Wieżę wieńczy manierystyczny hełm z latarniami wykonany przez Dirka Danielsa; w 1561 ustawiono na nim figurę króla Zygmunta Augusta. Pomimo zniszczeń z 1945 ratusz zachował liczne dzieła rzeźby, malarstwa i rzemiosła artystycznego. W sieni widoczne są kręcone schody i portal z XVII wieku. W Sali Czerwonej znajduje się m.in. kominek Wilhelma van der Meer i cykl obrazów alegorycznych, w tym Apoteoza Gdańska autorstwa Izaaka van den Blocke. W kamlarni przechowywany jest obraz Grosz Czynszowy Antoniego Moellera z 1602. W ratuszu mieści się siedziba Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.
Fontanna Neptuna
Pierwotną fontannę wykonał Abraham van den Blocke w latach 1606–1613. W latach 1757–1761 Karol Stender przeprowadził gruntowną przebudowę. W 1758 fontanna otrzymała obecną późnobarokową kratę. Kamienny basen ma plan czteroliścia, a na okrągłej czaszy stoi figura Neptuna przypisywana Piotrowi Husenowi, wyrzeźbiona w latach 1612–1615.
Dwór Artusa
Dwór Artusa znany jest od pierwszej połowy XIV wieku; obecna budowla późnogotycka z manierystyczną fasadą południową jest trzecią siedzibą bractw kupieckich w tym miejscu. Wnętrze ma dziewięć przęseł nakrytych sklepieniami gwiaździstymi opartymi na czterech filarach. Po zniszczeniach w 1945 zachowały się elementy pierwotnego wystroju ław bractw, w tym rzeźby Świętego Jerzego i św. Rajnolda oraz obrazy Martina Schonincka i Lorenza Lauensteina. W zbiorach znajdują się także wiszące modele okrętów z XVII–XVIII wieku i monumentalny piec kaflowy z 1545. Zaginione dzieła zastąpiono rekonstrukcjami.
Brama Zielona
Brama Zielona powstała na miejscu gotyckiej Bramy Kogi; wzniesiono ją w latach 1564–1565 i 1565–1568 w stylistyce manieryzmu niderlandzkiego według projektu Hansa Kramera z Drezna. Budynek ma trzy kondygnacje, dwa skrzydła i cztery arkady przejazdowe. Elewacje zdobią pilastry i płaskorzeźby, a pomieszczenia poddasza wieńczą ozdobne szczyty. Obecnie Brama Zielona stanowi oddział Gdańskiego Muzeum Narodowego.
Kamienice przy Długim Targu
Manierystyczne i barokowe kamienice patrycjuszowskie zostały po wojnie odbudowane, zachowując elementy pierwotnej architektury i dekoracji rzeźbiarskiej. Do wyróżniających się należy Złota Kamienica wzniesiona w 1609 przez Abrahama van den Blocke i Jana Voigta dla Jana Speymanna, z dekoracyjną fasadą zawierającą alegorie, symbole i wizerunki królów. Kamienica nr 20 z 1680 ma fasadę przypisywaną Andreasowi Schlüterowi. W sąsiedztwie Dworu Artusa znajduje się Dom Ławników z oryginalną sienią z XVI wieku.
W kamienicach nr 1–4 zatrzymywali się polscy królowie, m.in. Zygmunt III Waza, Władysław IV Waza, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski, August II i Stanisław Leszczyński. W 2018 budynki w pierzei nr 1–10, dotąd użytkowane przez lokale handlowe i biura, sprzedano na cele hotelowe; finalizacja transakcji nastąpiła po dwóch latach. Przy Długim Targu 19 widoczna jest fasada odbudowanego Hotelu Radisson Blu.
Prace nad nawierzchnią Drogi Królewskiej, prowadzone na dwóch środkowych pasach między latarniami, zakończono w połowie 2022.



Informacje praktyczne
- Adres: Długa, 80-831 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (16 717 opinii)